ANDEREN – De keuzes die boeren maken voor bodem, water en biodiversiteit raken ook de omgeving. Op Nieuw Altinge in Anderen probeert beleidsboerin Geertje Enting landbouw, natuur en water met elkaar te verbinden. „We vinden elkaar in het klimaat”, zegt Enting. Tegelijkertijd maakt zij zich zorgen over de financiële ruimte om verder te verduurzamen.
Nieuw Altinge ligt midden in het Nationaal Park Drentsche Aa, in een gebied dat van belang is voor de drinkwatervoorziening van Groningen. Het melkvee-, akkerbouw- en loonbedrijf werkt onder meer aan kringlooplandbouw, bodemverbetering en natuur inclusief boeren. Eind 2025 werd Nieuw Altinge uitgeroepen tot Het Sterkste Erf van Nederland.
Van oud naar nieuw
De geschiedenis van de familie Knijp op deze plek gaat terug tot 1876. In dat jaar vestigde voorvader Jan Knijp zich als boer op het Altinge-guet in Anderen. De oorspronkelijke boerderij staat nog altijd midden in het dorp. In 1990 verhuisde het boerenbedrijf naar een nieuw gebouwde locatie net buiten Anderen, omdat de oude plek in de dorpskern te weinig ruimte bood. Op die nieuwe locatie ontstond Nieuw Altinge.
Op de nieuwe locatie groeide het bedrijf verder uit tot het huidige melkvee-, akkerbouw- en loonbedrijf, dat wordt gerund door Albert Jan Knijp en Geertje Enting. Het erf is onder meer demobedrijf binnen het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer (DAW) en doet mee aan verschillende praktijkonderzoeken.
Erkenning bracht het gesprek op gang
De verkiezing tot Het Sterkste Erf 2025 kwam voor de familie Knijp-Enting onverwacht. De titel leverde niet alleen erkenning op, maar zorgde volgens Enting ook voor meer belangstelling vanuit de omgeving.
Dat heeft ook binnen Anderen iets veranderd. De boerderij is immers onderdeel van het dorp, terwijl landbouwbedrijven tegelijkertijd steeds vaker onderwerp zijn van maatschappelijke en politieke discussies.
“We merken dat de titel ons meer mogelijkheden heeft gegeven om te laten zien wat er op ons bedrijf gebeurt en waarom we bepaalde keuzes maken.”
Onderzoek delen met de buitenwereld.
In een vergaderruimte met uitzicht op de koeienstallen staan verschillende gelabelde zakken met grond en gras. De ruimte heeft bewust een bredere functie. Nieuw Altinge wil er kennis en resultaten uit onderzoeken delen met mensen die niet dagelijks met de landbouw te maken hebben: “De vergaderzaal is voor ons een bewuste keuze. We kunnen hier de kennis en resultaten uit het onderzoek met een breder publiek delen en mensen van buiten de landbouw laten zien hoe wij boeren. En onze gasten kunnen vanuit de zaal de koeien van heel dichtbij bekijken.”
Nieuw Altinge is sinds 2024 betrokken bij een praktijkonderzoek naar de omgevingseffecten van gewasrotatie en verschillende teeltsystemen. De grond- en gewasmonsters die in de vergaderruimte liggen, worden in het kader van het onderzoek onderzocht.
‘’We werken met kruidenrijk grasland met onder meer kruiden en klaver. Klaver kan op zandgrond goed wortelen en kan bijdragen aan een weerbaardere bodem, bijvoorbeeld tegen droogte.”
Voor Nieuw Altinge sluit het onderzoek aan bij de manier waarop het bedrijf al langer met bodem en water omgaat. De praktijkproeven moeten niet alleen iets zeggen over het eigen bedrijf, maar ook bijdragen aan kennis over landbouwmethoden die elders kunnen worden toegepast.
Van beleid naar de praktijk
Naast haar werk op de boerderij houdt Enting zich bezig met landbouwbeleid. Als beleidsboerin probeert zij de verbinding te leggen tussen de praktijk op het erf en de mensen die beleid maken.
Volgens haar bestaat het risico dat maatregelen die achter een bureau worden bedacht in de praktijk anders uitpakken dan bedoeld. Daarom vindt zij het belangrijk dat beleidsmakers boeren rechtstreeks spreken en vragen stellen over de gevolgen van nieuwe regels.
Die gesprekken moeten volgens Enting niet alleen tussen boeren en beleidsmakers plaatsvinden. Ook waterschappen, gemeenten en provincies hebben volgens haar een rol.
„Je moet van elkaar leren en samen van onderaf kijken wat er nodig is. En daarbij moeten we inzetten op klimaat, in plaats van boeren tegenover natuur te zetten.
We vinden elkaar namelijk in klimaat.”
Investeren zonder zekerheid
De verduurzaming van het bedrijf brengt tegelijkertijd financiële vragen met zich mee. Maatregelen voor biodiversiteit, waterkwaliteit en de omgeving vragen investeringen, terwijl daar volgens Enting niet altijd een directe financiële vergoeding tegenover staat. Dat geldt volgens haar in het bijzonder voor bedrijven in en rond Natura 2000-gebieden.
„We maken ons bovengemiddeld zorgen over de toekomst van ons bedrijf en van boerenbedrijven in de omgeving die zich inzetten voor biodiversiteit en schoon water. We moeten daarvoor investeren en dat is logisch, maar er staat bijna nooit een passende waardering tegenover de inspanningen en investeringen, en zeker geen geldbedrag.” Een overstap naar biologische landbouw is volgens Enting dan ook niet eenvoudig. Naast de praktische gevolgen spelen vooral de financiële risico’s een rol.
Nieuwe inkomsten gezocht
Om extra financiële ruimte te creëren voor maatregelen op het bedrijf is inmiddels een crowdfunding gestart. Onderdeel daarvan is de mogelijkheid om een vierkante meter bloemrijke rand te adopteren. De bedoeling is dat deze stroken in 2027 kunnen worden bekeken en geplukt en tegelijkertijd voedsel en leefruimte bieden aan insecten. Ook werkt Nieuw Altinge aan een eigen kaasmakerij. De eerste kaas kan volgens het bedrijf inmiddels worden besteld.
De familiegeschiedenis op het Altinge-guet gaat terug tot 1876. Op Nieuw Altinge wordt die traditie voortgezet in een tijd waarin boeren opnieuw zoeken naar hun plek tussen landbouw, natuur, water en klimaat.