WESTERBORK – Vrouwen die tijdens de bezetting een relatie met een Duitser hadden, of van collaboratie werden verdacht, hadden na de oorlog te maken met ernstig seksueel geweld. Dat gebeurde ook in Kamp Westerbork, dat na de oorlog als interneringskamp diende.
Dat blijkt volgens het Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (NIOD) uit verhoorverslagen uit 1950 van een onderzoek voor de Parlementaire Enquête Regeringsbeleid 1940-1945.
“Ondanks de belastende informatie in deze verhoorverslagen werd er in het eindrapport van de Enquêtecommissie geen melding van gemaakt en zelfs de indruk gewekt dat er helemaal geen getuigen gevonden waren”, zo schrijft het NIOD.
In die ongebruikte parlementaire enquêteverhoren kwamen bijna tweehonderd slachtoffers en getuigen van het seksuele geweld aan het woord. “Zij gaven gedetailleerde informatie over verkrachtingen, sadistische martelingen, gedwongen ontkleding en publieke vernederingen die in tientallen interneringskampen hebben plaatsgevonden.”
‘Uit de lucht gegrepen’
Het NIOD beschrijft ook ervaringen van vrouwen en meisjes in interneringskamp Westerbork. In september 1945 schreef de Groningse krant Ons Noorden over “meer dan ergerlijke toestanden op zedelijk gebied”.
De commandant van het kamp zag een onderzoek niet zitten. Hij schreef aan het Militair Gezag dat er paal en perk gesteld moest worden aan “de zinlooze en vaak op volkomen uit de lucht gegrepen geruchten gebaseerde verhalen en critiek in de pers”.
Volgens commandant luitenant J.G. Buyvoets kostten onderzoeken onnodig veel tijd, omdat beweringen toch niet zouden kloppen. Hij sprak van een hetze. De druk op die krant werkte: Ons Noorden publiceerde begin oktober een rectificatie.
Ook een predikant uit Odoorn schreef over misstanden in Westerbork. Die was ondertussen ook al tot de orde geroepen door de kerk.
Gesprekken van Van Schilfgaarde
In december 1949 werd toch besloten tot een groot onderzoek naar de wantoestanden in de interneringskampen. De verhoren werden afgenomen door de destijds net gepensioneerde politie-inspecteur Johanna van Schilfgaarde.
“De gesprekken die zij voerde met de slachtoffers en getuigen tonen de mishandelingen en het misbruik in de kampen vanuit hun ervaringen en hun perspectief”, aldus het NIOD.
Uitkleden
Uit haar onderzoek bleek dat in Westerbork vrouwen zich bij aankomst moesten uitkleden. De vrouwen werden onderworpen aan medische controles, ook werden hoofdhaar en schaamhaar geschoren.
Zogenaamd voor hygiënische redenen, maar vooral bedoeld om te vernederen. Tijdens die ‘onderzoeken’ moesten vrouwen in Westerbork soms langer dan een uur naakt in een kamer wachten. Ook werd er intern onderzoek gedaan om te controleren op geslachtsziekten en zwangerschappen.
Meerdere getuigen vertelden ook dat een zwangere vrouw in haar buik werd geslagen. Tegen haar werd geroepen: “Daar zit zeker een SS-kindje in.” In hetzelfde kamp moesten twee zwangere vrouwen ook naakt op elkaar liggen en over de grond rollen, schrijft het NIOD. Meisjes van de Jeugdstorm moesten naakt marcheren.
Het NIOD heeft het verder over marechaussees die ’s avonds laat binnen werden gelaten om seks te hebben met gedetineerde vrouwen en meisjes. Een paar maanden later werden kampwachten aangesteld, die melding moesten maken als er weer iets gebeurde.
Toch is het structurele en ernstige seksuele geweld nog nooit aan de hand van deze bronnen onderzocht en beschreven.
Dit bericht is overgenomen door RTV Drenthe.