ASSEN – Ouders van een groep hangjeugd in Kloosterveen moeten meer doen tegen de overlast die hun kinderen plegen. Zij zijn in de eerste plaats verantwoordelijk voor het gedrag dat hun kroost vertoont.
Dat vinden gedragswetenschappers die hun visie geven op de groep jonge kinderen die al maandenlang veel overlast veroorzaakt in de wijk in Assen.
Scheldpartijen, intimidaties en dreigementen
Bewoners van Kloosterveen laten weten dat ze klaar zijn met de continue intimidaties, scheldpartijen en dreigementen van de groep kinderen in de leeftijd van 8 tot 14 jaar.
Vanavond komen bewoners samen om te praten over het oprichten van een buurtpreventieteam, omdat de politie en de gemeente volgens hen te weinig doen tegen de overlast.
Wat al snel opvalt is de zeer jonge leeftijd van de groep overlastplegers. Bewoners maken zich zorgen dat zulke jonge kinderen in staat zijn tot het ingooien van ruiten met tegels en mensen thuis opzoeken terwijl ze bivakmutsen dragen.
Toch is het volgens gedragswetenschappers Bertus Jeronimus (Rijksuniversiteit Groningen) en Alithe van den Akker (Universiteit van Amsterdam) niet heel vreemd dat juist jonge kinderen op die manier de grenzen opzoeken.
Niet nieuw
“In eerste instantie zou ik niet denken: oh, ze zijn daar te jong voor”, vertelt Van den Akker. “Maar juist op deze leeftijd krijg je dat kinderen wat zelfstandiger worden en heel erg op elkaar gericht raken. Is er dan minder toezicht van ouders, dan verwacht ik dat het bij hen juist eerder uit de hand loopt dan bij oudere kinderen.”
Jeronimus sluit zich daarbij aan. Het is volgens hem ook geen nieuw fenomeen dat zulke jonge kinderen betrokken zijn bij overlast. “We weten dat dit soort onaangepast gedrag bij 7 tot 8 procent van de populatie voorkomt. Alleen wat nu in Assen speelt is dat die kinderen elkaar gevonden hebben.”
Status in de groep
De groepsdynamiek is daarbij erg belangrijk. Kinderen jutten elkaar op om steeds verder te gaan. Dat geeft hen volgens Jeronimus status in de groep. Durf je meer, dan stijgt je aanzien.
“Als je bijvoorbeeld een volwassene bang kunt maken door die te intimideren, dan wordt dat stoer gevonden. Zichtbaarheid is heel belangrijk, want ze doen het om indruk te maken op anderen”, legt Jeronimus uit.
“Dat was vroeger beperkt tot de wijk waar je woonde, maar nu wordt het gefilmd en op internet gezet. Door sociale media is dat verspreidingsgebied veel groter geworden.”
Gebrek aan normen
De aandacht die ze op die manier krijgen, is volgens de gedragswetenschappers een soort vervanging van wat de kinderen thuis missen. Dat kan aandacht zijn, maar kan ook te maken hebben met een gebrek aan interesse of regels van ouders.
Van den Akker: “Kinderen leren regels en afspraken van hun ouders en houden zich daaraan omdat ze er een belang bij hebben. Dat kan zijn dat je een goede relatie wil houden met je ouders, omdat je het fijn met ze hebt. Of met je leraren, omdat je graag iets wil bereiken op school.”
Jeronimus is een stuk stelliger. De ouders van de hangjeugd hebben volgens hem gefaald tijdens de opvoeding als hun kinderen dit soort gedrag vertonen. Ouders die geen aandacht voor hun kinderen hebben, ziet hij als verwaarlozing.
“De wortel zit meestal in de thuissituatie. Kinderen zijn thuis soms niet welkom of willen daar niet zijn, bijvoorbeeld als ze veel moeten delen met broertjes of zusjes, of als er stiefouders zijn. Dus hangen ze bij elkaar op straat.”
Ouders moeten volgens de Groningse gedragswetenschapper thuis opgezocht worden en op hun verantwoordelijkheden worden gewezen. En doen ze dat niet, dan moeten daar volgens hem gevolgen aan zitten. “Assen moet iets doen met die ouders.”
Eigen regels
Zonder ouderlijk toezicht gaan de kinderen hun eigen regels maar bedenken, vult Van den Akker aan. Normaal gesproken leren ze normen en waarden thuis, maar wanneer dat ontbreekt, kunnen er volgens haar dit soort problemen ontstaan.
“Blijkbaar is er niet een stemmetje in hen dat zegt: dit moet ik niet doen. Krijg je dan ook nog te maken met groepsdruk, dan wordt het helemaal moeilijk om nee te zeggen.”
Van den Akker vindt het te gemakkelijk om de schuld volledig bij de ouders neer te leggen. Die hebben volgens haar wellicht te maken met allerlei problemen, zoals armoede of psychische klachten. “Er is hier iets van een gekke groepsdynamiek ontstaan. Dat kan ineens ontsporen omdat die kinderen elkaar gaan versterken.”
Ouders in actie
De oplossing ligt volgens beide gedragswetenschappers in zowel het beter wijzen op ouders hun verantwoordelijkheden als het bieden van alternatieven. Bovendien zou de politie er goed aan doen om de groep beetje bij beetje te ontmantelen.
Van den Akker zou het een goed idee vinden om ouders met elkaar een plan te laten maken om de overlast aan te pakken. Ze wijst op voorbeelden uit het buitenland waar dat goed werkt.
“Er zijn landen met wijken waar veel overlast is. Daar zie je dat bijvoorbeeld de moeders van die kinderen elke avond op straat aanwezig zijn om hen in de gaten te houden.”
Het uit de anonimiteit halen van de kinderen is ook volgens Jeronimus een goed idee. Dat men bijvoorbeeld weet waar ze wonen en wie de ouders zijn. “Ze moeten leren dat hun gedrag consequenties heeft.”
Eercultuur
Een groep bewoners die de straat op gaat, zoals nu in Kloosterveen wordt voorgesteld, kan volgens Jeronimus goed werken. Een voorwaarde daarvan is dat er in dat buurtpreventieteam ook volwassenen zitten die uit dezelfde wijk komen of dezelfde achtergrond hebben als de hangjeugd. Herkenning en de kinderen dus uit de anonimiteit halen is daarbij belangrijk.
“Wij weten uit onderzoek dat een vaste jongerenwerker die jongeren aanspreekt heel effectief is. Net zoals vaders en moeders dat in de Schilderswijk in Den Haag doen”, zegt Jeronimus.
Wat volgens de gedragswetenschapper vaak gebeurt is dat buurtteams bestaan uit mensen die weinig met de overlastgroep gemeen hebben. Dat werkt juist averechts.
“Er lijkt sprake van een eercultuur. Pak je met een groep volwassenen één van die kinderen aan, dan moet die eer weer hersteld worden. Zij voelen zich de baas van de wijk.”
Bezuinigingen
Ook zou het volgens de gedragswetenschappers helpen als de gemeente inzet op bijvoorbeeld sportactiviteiten, het verlichten van donkere steegjes of het openen van een jeugdcentrum.
Kloosterveen had zo’n jeugdhonk, maar dat sloot in juni omdat de gemeente de subsidie stopzette. In plaats daarvan kregen jongeren een eigen plek in het centrum van de stad.
Jeronimus: “Je ziet hier ook de gevolgen van het bezuinigen op wijkagenten en de tekorten in de jeugdzorg. Als je dit nu niet de kop indrukt, dan krijgen die kinderen straks levenslange problemen.”
Artikel overgenomen van RTV Drenthe
